Kısa yanıt: sıfır atık yükümlülüğü etkinliğe değil, etkinliğin yapıldığı binaya bağlıdır. Sıfır Atık Yönetmeliği 12 Temmuz 2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazetede yayımlandı; belge alma yükümlülüğünü 16 ncı maddede tanımlıyor ve EK-1 listesindeki bina ile yerleşkeleri kapsama alıyor. Alışveriş merkezleri, 250 oda ve üstü konaklama tesisleri, iş merkezleri, havalimanları, üniversiteler ve organize sanayi bölgeleri bu listede. Ajansın ayrıca aldığı bir etkinlik sıfır atık belgesi yok, ama etkinliği kurduğunuz mekan kapsamdaysa onun sistemine göre çalışmak zorundasınız. Sistemi kurmayan ya da belgelendiremeyen için 2026 cezası 173.801 lira. Bir de yeni bir başlık var: 1 Temmuz 2026'dan bu yana Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi 81 ilde işliyor ve ambalajlı içecek servis eden her işletme, oteller ve etkinlik mekanları dahil, iade zincirinin parçası. Aşağıda hangi belgenin kimde durduğu, bin kişilik bir etkinliğin gerçek atık ağırlığı ve mekan sözleşmesine yazdırmanız gereken maddeler var.
Etkinlikte sıfır atık zorunlu mu, belgeyi kim almak zorunda?
Yönetmelik yükümlüyü organizasyona değil bina ve yerleşkeye bağlıyor. 15 inci madde belgeyi temel, gümüş, altın ve platin olmak üzere dört seviyede tanımlıyor, 16 ncı madde belge alma yükümlülüğünü düzenliyor, 17 nci madde ise belgelerin geçerliliğini beş yıl olarak veriyor ve süre dolmadan üç ay önce yenileme başvurusu yapılmasını istiyor. Kapsamda alışveriş merkezleri, 250 oda ve üstü konaklama tesisleri, iş merkezleri ve ticari plazalar, havalimanları ile limanlar, üniversiteler, organize sanayi bölgeleri ve zincir marketler var. İş merkezlerinde ortak yönetim varsa tek unvan üzerinden tek belge düzenleniyor, yani ofisiniz bir plazadaysa belge sizde değil bina yönetimindedir. Veri bildirimi de sürüyor: oluşan atıklara ilişkin veriler Ocak ve Temmuz aylarında, aylık veriler ise takip eden ayın 15 ine kadar sisteme giriliyor. Ceza 2872 sayılı Çevre Kanununun 20 nci maddesinde. 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ, yüzde 25,49 luk yeniden değerleme oranıyla güncellenen tutarları 1 Ocak 2026 dan itibaren yürürlüğe soktu; sıfır atık yönetim sistemini kurmayan ya da belgelendiremeyen için rakam 173.801 lira. Cezayı mekan öder. Ama ayrıştırmayı etkinlik gecesi bozan taraf çoğu zaman prodüksiyondur, o yüzden kurulum brifingine atık planını da koyun.
1 Temmuz 2026 da başlayan DOA depozito sistemi etkinliği nasıl etkiliyor?
DOA, Depozitosu Olan Ambalajlar demek. Zorunlu Depozito Yönetim Sisteminin dayanağı 26 Haziran 2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, yürütücüsü Türkiye Çevre Ajansı. Kapsam 0,1 ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları. 3 litreden büyük ambalajlar, süt ürünleri ambalajları ve karton içecek kutuları kapsam dışında. Pilot uygulama Şubat 2025 te Sakarya da ambalaj başına 25 kuruşla başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum un açıklamasına göre sistem 1 Temmuz 2026 itibarıyla 81 il ve 973 ilçeye yayıldı, iade bedeli ambalaj başına 1 liraya çıktı; Bakanlık yılda 25 milyar ambalajın geri toplanmasını ve ekonomiye 30 milyar lira katkı sağlanmasını bekliyor. Etkinlik tarafında iki somut sonuç var. Ambalajlı içecek satan ya da servis eden işletmelerin dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemine kayıtlı olması ve bir saha operatörü seçmiş olması gerekiyor. Otel, restoran ve kafeler, yani etkinliklerin yapıldığı mekanların büyük bölümü, iade edilen ve tüketilen ambalajları biriktirip operatöre teslim ediyor. Hesabı yapın: 800 kişilik bir gala gecesinde kişi başı üç şişe su ve meşrubat 2.400 ambalaj eder, bu da 2.400 lira depozito demektir. Boş ambalajlar karışık çöpe giderse o para da çöple birlikte gider.
Bin kişilik bir etkinlik ne kadar atık üretiyor?
Sektörde en çok atıf alan ölçüm MeetGreen a ait: bir konferans katılımcısı günde 1,89 kilogram atık üretiyor ve bunun 1,16 kilogramı doğrudan düzenli depolamaya gidiyor. Bin kişilik iki günlük bir etkinlikte bu yaklaşık 3,8 ton atık ve 2,3 ton depolama demek. Ağırlık beş yerde toplanıyor: yiyecek artığı, tek kullanımlık servis malzemesi, basılı materyal, dekor ve stand yapıları, yaka kartı ile kordon. Gıda tarafı Türkiye de zaten ağır bir başlık. Birleşmiş Milletler Çevre Programının Gıda Atığı Endeksi verilerine göre Türkiye de kişi başına yılda evlerde 93, gıda hizmetlerinde 28, perakende noktalarında 16 kilogram gıda çöpe atılıyor. Makro tarafta iyi haber de var. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 31 Mart 2026 tarihli açıklamasına göre sıfır atık çalışmalarıyla geri kazanım oranı 2017 deki yüzde 13 seviyesinden yüzde 37,53 e çıktı, 217 bin bina ve yerleşkede sistem kuruldu, sekiz yılda 90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı ve yaklaşık 365 milyar lira katkı sağlandı. Hedef 2035 te yüzde 60, 2053 te yüzde 70.
ISO 20121 nedir, kurumsal etkinlikte gerçekten işe yarıyor mu?
ISO 20121 etkinlik sürdürülebilirliği yönetim sistemi standardı. Kökeni Londra 2012 hazırlıklarına dayanıyor; İngiliz Standartları Enstitüsünün BS 8901 standardı 2007 de yayımlandı, uluslararası sürüm olan ISO 20121 ise 2012 yazında Olimpiyat ve Paralimpik Oyunlarla eşzamanlı çıktı. 2024 revizyonu Paris 2024 için zamanlandı. Yeni sürümde etkinlik ajanslarını doğrudan ilgilendiren iki değişiklik var. 6.1.2 maddesi sürdürülebilir kalkınma konuları belirlenirken iklim değişikliği, çevresel dayanıklılık, dijital sorumluluk, insan ve çocuk hakları, ruh sağlığı ve çeşitlilik başlıklarının da hesaba katılmasını istiyor. 8.3 maddesi tedarik zinciri yönetimini ayrı bir başlığa çıkarıyor ve satın alma sürecinde tedarikçiden sürdürülebilirlik şartlarına dair kanıt istenmesini şart koşuyor, aynı yerde sürecin küçük işletmeler için uygulanabilir kalması da aranıyor. Belge Türkiye de zorunlu değil, global müşteri şartnamelerinde ve kamu ihalelerinde istendiği için gündeme geliyor. Sektörün ortak taahhüdü ise Net Zero Carbon Events. Joint Meetings Industry Council çatısındaki girişimin yol haritası COP27 de açıklandı; 500 ü aşkın kuruluş 2030 a kadar emisyonları yüzde 50 azaltma ve 2050 de net sıfıra ulaşma taahhüdünü imzaladı. Girişimin beş çalışma alanı mekan enerjisi, yiyecek ve gıda atığı, lojistik, akıllı prodüksiyon ile atık yönetimi, seyahat ve konaklama.
Mekan seçerken hangi belgeleri sormalısınız?
Beş başlık yeter. Birincisi sıfır atık belgesi: seviyesini ve bitiş tarihini isteyin, çünkü belge beş yıl geçerli ve yenilemesi geciken tesis az değil. İkincisi DBYS kaydı ile seçilen saha operatörünün adı, bunu teklif ekine koydurun. Üçüncüsü oteller için Sürdürülebilir Turizm Belgesi. Program Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı tarafından yürütülüyor ve kriterler Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyinin ölçütlerine dayanıyor. Bakanlığın 26 Aralık 2025 tarihli genelgesiyle 1. Aşama belgeli tesislerin bir yıllık sürenin bitiminde 2. Aşama belgesine geçmesi istendi; dört ve beş yıldızlı oteller, tatil köyleri ile butik ve özel konaklama tesislerinde turizm işletmesi başvurularında ve belge değişikliklerinde 3. Aşama sertifikası aranıyor. 2. ve 3. aşama belgelerinin geçerlilik süresi üç yıl. Dördüncüsü atık altyapısı: salonda kaç noktada ayrı toplama var, etkinlik sonrası tartım fişi veriliyor mu. Beşincisi enerji: salon şebekeden mi besleniyor, jeneratör kaç saat çalışacak. Bu beş soruyu teklif aşamasında sorun, kurulum sabahında değil.
Dekor, stand ve baskıda atığı tasarım aşamasında nasıl azaltırsınız?
Atığın büyük kısmı etkinlik gününde değil çizim masasında doğuyor. Üç karar belirleyici. Birincisi modülerlik. Sahne, podyum ve stand yapılarını her işte sıfırdan kesilen ahşapla değil kiralık modüler sistemle kurun; sökülen parça bir sonraki etkinliğe gider, hurdaya değil. İkincisi tarihten arındırma. Ana gövdeye etkinlik tarihini ve sponsor logosunu basmayın, bunları ayrı bir katmana ya da LED ekrana taşıyın, böylece yapı tekrar kullanılabilir kalır. Üçüncüsü baskı malzemesi. PVC branda pratikte tek kullanımlıktır ve geri dönüşümü zordur; yanmazlık belgeli tekstil baskı katlanır, yıkanır ve tekrar asılır. Basılı materyalde de aynı mantık işliyor. Program kitapçığı yerine QR ile açılan dijital akış, yaka kartında karton gövde, çıkışta kordon toplama kutusu. Kordonları toplamak beş dakikalık bir iştir. Beş etkinlik sonra kutu dolar ve altıncı etkinliğin kordon kalemi sıfırlanır.
Catering ve içecek servisinde hangi karar fark yaratıyor?
İki karar. Birincisi su. Masalara 0,33 litrelik pet şişe dizmek yerine cam sürahi ve su istasyonu kurmak, DOA kapsamına giren ambalaj sayısını doğrudan düşürür; hem depozito yükünüz hem toplanacak hacim iner. Ambalajlı servisin zorunlu olduğu yerlerde, mesela açık alanda ya da ayaküstü kokteylde, iade kutusunu bar arkasına değil misafirin göreceği yere koyun. İkincisi porsiyon planlaması. Garanti kişi sayısını onay listesine göre değil, gelmeme oranını hesaba katarak verin; kurumsal davetlerde katılım teyidi ile salondaki gerçek sayı hiçbir zaman aynı olmuyor. Servise çıkmamış, ambalajı açılmamış ve soğuk zinciri korunmuş ürünler için gıda bankacılığı yolu açık. Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 10 uncu bendi, fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin gider yazılmasına izin veriyor; Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (b) bendi de bu teslimi istisna kapsamına alıyor. Bağışın fatura ve sevk irsaliyesiyle belgelendirilmesi gerekiyor. Açık büfede servise çıkmış yemek bu kapsamda değil, onu gıda güvenliği kuralları engelliyor.
Etkinliğin çevre karnesini nasıl çıkarırsınız?
Ölçmediğiniz şeyi rapora yazamazsınız. Dört veriyi etkinlik günü toplayın: mekandan alınan atık tartım fişi ve tür kırılımı, saha operatörüne teslim edilen DOA ambalaj adedi, jeneratör yakıt tüketimi ile şebekeden çekilen kilovatsaat, katılımcıların hangi şehirden geldiği. Bu dördü elinizdeyse etkinlik sonrası raporunuz tahmine değil kayda dayanır ve gelecek yılın bütçesinde pazarlık gücü verir. Kurumsal taraf da yaklaşıyor. Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları kapsamındaki işletmeler için raporlama 1 Ocak 2024 ten itibaren zorunlu ve standart, ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarının açıklanmasını istemiyor. O muafiyet penceresi kapandığında etkinlik seyahati, konaklama ve tedarikçi emisyonları rapora girer; veriyi o gün toplamaya başlamak geç kalmak olur. Tales Event İstanbul merkezli çalışıyor ve bayi toplantısı, lansman, açılış, gala gecesi ile mezuniyet törenlerinde sahne, ses, ışık, LED ekran, dekor ve fuar standı kurgusunu tek elden yürütüyor. Etkinlik tarihinizi, mekanınızı ve katılımcı sayınızı paylaşın; atık, ambalaj ve enerji planını bütçeyle birlikte çıkaralım.