Rider, sanatçının sahneye çıkabilmek için organizatörden beklediği şartların yazılı listesidir ve iki parçadan oluşur: teknik rider ile hospitality rider. Teknik rider ses sistemi, monitör, konsol, mikrofon, backline, sahne ölçüsü ve elektrik taleplerini yazar; hospitality rider soyunma odası, ikram, ulaşım ve konaklamayı kapsar. Sanatçı bedelini sorduğunuz gün bu iki dosyayı da isteyin, çünkü listedeki ekipmanın büyük bölümünü organizatör kiralar ve gerçek maliyet orada görünür. Rider sözleşmeye ek yapıldığı anda istek listesi olmaktan çıkar, yerine getirilmesi gereken bir edime dönüşür; sağlayamayacağınız maddeyi imzadan önce yazılı olarak değiştirin. Aşağıda teknik rider başlıkları, kurulum ve prova saatlerinin kurgusu, sözleşmede en çok atlanan maddeler, sahnedeki performansın kaydı için gereken yazılı izin ve ödemenin vergi ile prim tarafı var.
Rider nedir, sözleşmenin neresinde durur?
Dosya çoğunlukla menajerlikten standart haliyle gelir, yani sizin salonunuza göre yazılmamıştır. İlk iş listeyi mekânla karşılaştırmak: tavan yüksekliği takip spotuna yetiyor mu, sahne davul riseriyle birlikte kadroyu alıyor mu, pano istenen gücü veriyor mu, yükleme kapısı backline kutularını geçiriyor mu. Karşılanamayan her madde için üç seçenek var; muadiliyle değiştirmek, kiralayıp bütçeye eklemek ya da sözleşmede muafiyete bağlamak. Dördüncü seçenek, yani görmezden gelmek, etkinlik günü sahne arkasında pazarlığa dönüşür. Pazarın ölçeği de takvimleri sıkıştırıyor. Live Nation Entertainment'ın 19 Şubat 2026'da açıkladığı 2025 yıl sonu sonuçlarına göre şirket dünya genelinde yaklaşık 55 bin gösteride 159 milyon kişiyi ağırladı ve konser segmenti geliri 20,9 milyar dolara ulaştı. Türkiye tarafında Dünya gazetesinin 3 Temmuz 2026'da Forbes Türkiye'nin Konser Zenginleri araştırmasına dayanarak aktardığı veri şöyle: 67 sanatçı ve müzik grubu 2025'te yurt içinde 517, yurt dışında 61 mekânda sahne aldı ve toplam 173,6 milyon euro konser cirosu yaptı; listenin başındaki Tarkan 10 konserle 15,3 milyon euroya ulaştı.
Teknik rider'da hangi başlıklar geçer?
Sıralama hemen her dosyada benzer. Ses sistemi: salonu kapsayacak ana hat, gerekiyorsa gecikmeli ek hoparlörler ve subwoofer. Monitör: kaç yer monitörü, kaç ayrı mix ya da kulak içi sistem ve kaç kanal. Konsol: FOH ve monitör için marka ve model; çoğu rider muadiline kapı bırakır ama kanal sayısı pazarlık konusu değildir. Kanal listesi ve sahne planı: hangi enstrüman hangi girişe bağlanacak, kim sahnede nerede duracak. Backline: davul seti, bas ve gitar amfileri, klavye standı, tabure gibi sahnede kalan ekipman. Ardından mikrofon ve DI kutusu adetleri, kablo mesafeleri, sahne ölçüsü, riser yüksekliği, temiz elektrik hattı, ışık planı ve takip spotu. İki pratik uyarı. Birincisi ses masasının yeri: FOH salonun ortasına, sahneye bakan eksene kurulur ve bu alan masa planından düşer, sonradan değil baştan konuşulur. İkincisi frekans koordinasyonu: sanatçının telsiz mikrofonları ve kulak içi vericileri, simultane çeviri sistemi ve sunum klikeriyle aynı bantta çakışabilir.
Kurulum ve prova saatlerini kim belirler?
Sözleşmede iki saat vardır, biri genelde atlanır. Birincisi sanatçının sahneye çıkış saati, ikincisi sahnenin sanatçı ekibine teslim edileceği saat. İkincisi yazılmazsa gün bozulur, çünkü ses provası salonda misafir varken yapılamaz. Sıra şöyle kurulur: önce truss ve ışık asılır, sonra ses sistemi uçar, backline sahneye yerleşir, kanal kanal line check yapılır, en son sanatçıyla ses provası gelir. Prova bittikten sonra sahne düzenine dokunulmaz; sunucu provası, ödül geçişleri ve kurumsal sunum testleri bu saatin öncesine alınır. Yemekli bir galada bir detay daha var: tabak ve servis sesi sahneyle yarışır, bu yüzden sanatçı sahneye çıkmadan önce servis durdurulur ve bu karar menü akışını da etkiler. Takvimin dış sınırını mekân çizer. Yükleme saatleri, yük asansörü kapasitesi ve gece çalışma izni mekândan mekâna değişir; sanatçı sözleşmesini mekân sözleşmesiyle aynı hafta imzalamak en güvenlisi.
Hospitality rider'ın neresi pazarlığa açık?
Liste soyunma odasıyla başlar: solist için ayrı, ekip için ortak oda, kilitlenebilir kapı, ayna, yeterli aydınlatma, mümkünse duş. Sonra ikram gelir; ekip sayısına göre sıcak yemek, içecek, bazen marka bazlı talepler. Ardından ulaşım ve konaklama: kaç araç, hangi sınıf, kaç oda, kaç gece, havalimanı karşılaması. Pazarlığa açık olanlar genelde marka tercihleri, oda sınıfı ve ekstra araçtır. Açık olmayanlar ekip sayısı, kilitli oda ve yemek. En sık yapılan hata listeyi kabul edip bütçeye yansıtmamak: otuz kişilik bir ekibin konaklaması, transferi ve yemeği sanatçı bedelinin yanında küçük görünür, ama imzalandığı anda sabit maliyettir. Bir not daha: soyunma odasının hangi katta olduğu ve sahneye hangi koridordan çıkıldığı. Kurumsal gecelerde sanatçının davetlilerle karşılaşmadan sahneye ulaşabileceği bir yol planlayın, yoksa akış sahne arkasında dağılır.
Sözleşmede en çok hangi maddeler atlanıyor?
Bedel ve tarih dışında şunlar yazılı olmalı: sahne süresi ve kaç bölüm çalınacağı, sahneye çıkış saati ve kabul edilen tolerans, hangi ekipmanın sanatçı tarafından getirileceği, avans ile bakiyenin ödeme zamanı, iptalde kademeli cezai şart, mücbir sebep tanımı ve açık havada hava koşulu kararını kimin vereceği. Sektörde yaygın bir madde de münhasırlıktır: sanatçının belirli bir süre ve yarıçap içinde aynı şehirde başka sahne almaması. Kurumsal tarafta ikinci bir çakışma riski var; sanatçının kendi reklam anlaşmaları etkinliğin sponsoruyla karşı karşıya gelebilir, marka isimlerini imzadan önce karşılıklı paylaşın. Duyuru metni ve görsel kullanımı da yazılı onaya bağlanır; sözleşmelerin çoğunda sanatçının adı ve fotoğrafı yalnızca etkinlik duyurusu için ve belirli bir süreyle kullanılabilir. Sözleşmenin damga vergisi de bütçe kalemidir, teklif karşılaştırırken bunu unutmayın.
Sahnedeki performansı kaydedip paylaşabilir miyiz?
Kayıt ve paylaşım ayrı bir izin işidir, sahne bedeline dahil değildir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 80. maddesi icracı sanatçıya; icrasının tespit edilmesi, bu tespitin çoğaltılması, satılması, dağıtılması, kiralanması ve işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletilmesi konusunda münhasıran izin verme hakkı tanıyor. Aynı madde, bağlantılı hak sahiplerinin verdiği izinlerin yazılı olmasını zorunlu tutuyor. Bir ayrıntı daha var: bir müteşebbisin girişimiyle ve sözleşmeye dayanılarak gerçekleştirilen icralarda müteşebbisin de izni gerekiyor. Pratikte bu, gecenin videosu için sanatçının yazılı iznini almanız, kaydın üçüncü kişilerce kullanımında ise organizatör olarak sizin izninizin de aranması demek. İzin metnine mecrayı, süreyi ve coğrafyayı yazın: kurum içi arşiv mi, sosyal medya mı, reklam filmi mi. Kanun yazılı izni yalnızca sınırlı hallerde aramıyor; bunların başında kazanç amacı güdülmeksizin eğitim, bilimsel araştırma veya haber amaçlı kullanım geliyor, kurumsal tanıtım bu istisnaların içinde değil. Sahnede kayıtlı müzik çalınacaksa tablo değişir: aynı madde, fonograma tespit edilmiş icraların umuma iletilmesi halinde bunları kullananların eser sahiplerinin yanı sıra icracı sanatçılara ve yapımcılara ya da ilgili meslek birliklerine de uygun bir bedel ödemesini öngörüyor.
Ödeme nasıl belgelenir, hangi vergi ve prim doğar?
Önce şunu netleştirin: ödeme sanatçının şirketine mi, şahsına mı yapılacak. Şirket üzerinden çalışılıyorsa belge faturadır ve hizmet bedeline genel KDV oranı uygulanır. Ödeme doğrudan sanatçının şahsına yapılıyorsa serbest meslek kazancı gündeme gelir; Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi, ticaret şirketleri dahil maddede sayılan ödeyicilere, avans olarak ödenenler dahil serbest meslek ödemelerinde tevkifat yükümlülüğü getiriyor. Oranlar 3 Şubat 2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2009/14592 sayılı Karar ekinde: Gelir Vergisi Kanunu'nun 18. maddesi kapsamına giren serbest meslek işlerinde yüzde 17, diğerlerinde yüzde 20. 18. maddenin kapsamı sanılandan dar; madde müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitleri sayıyor, ikinci fıkrası ise eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi yollarla değerlendirilmesi karşılığında alınan bedelleri istisnaya dahil ediyor. Yani kendi bestesini söyleyen bir müzisyen ile başkasının eserini seslendiren bir sanatçının vergi konumu aynı olmayabilir; ödemeden önce mali müşavirinize teyit ettirin. Sigorta tarafında 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçılarını hizmet akdiyle çalışanlar arasında sayıyor. Ek 6. madde, bir ay içinde çalıştıkları kişi yanında çalışma gün sayısı 10 günden az olan sanatçıların primlerini 30 gün üzerinden kendilerinin ödemesine imkân veriyor. 4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 1 Ocak 2026'dan itibaren bu primin oranı yüzde 33,5; bunun yüzde 21'i malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, yüzde 12,5'i genel sağlık sigortası primi.
Bütçeyi ve takvimi nasıl kurarsınız?
Sanatçı bedeli toplamın bir parçası. Yanına şunları koyun: rider'daki ekipmanın kirası, ek ses ve ışık, backline, sahne ve riser, takip spotu, ulaşım, konaklama, catering, güvenlik, gerekiyorsa jeneratör, müzik telif lisansı ve kayıt izni bedeli. Takvimde aralık Türkiye'nin en sıkışık ayı; yıl sonu partisi sezonunda tanınmış isimlerin cumartesileri yaz aylarında kapanır. Teklif alırken menajerlikten üç şeyi aynı anda isteyin: bedel, güncel teknik rider, hospitality rider. Rider'ı mekânın teknik şartnamesiyle yan yana koyup farkı çıkarın; o fark ikinci bütçenizdir. Son adım bir teknik toplantı kurmak: sanatçının ses mühendisi, mekânın teknik sorumlusu ve prodüksiyon ekibi aynı masada otursun ve saatleri birlikte yazsın. Buradaki bilgi genel çerçeve; sözleşme ve vergi tarafını kendi hukuk ve mali müşavirinizle teyit edin. Tales Event İstanbul merkezli çalışıyor ve Türkiye genelinde gala gecesi, bayi toplantısı, lansman ve yıl sonu partisi prodüksiyonunu ses, ışık, sahne, LED ekran ve dekor dahil tek ekiple yürütüyor. Sanatçılı bir gece planlıyorsanız rider'ı bize gönderin, karşılanabilirliğini ve bütçesini birlikte çıkaralım.