Kısa yanıt: etkinlikte ticari drone çekimi yapmak için pilotun en az P1 İHA pilot lisansı taşıması, davetli kalabalığının üstünde uçmak içinse P2 lisansı gerekiyor. Salonun bulunduğu saha yeşil bölge değilse uçuş ayrıca izne tabi ve izni Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) veriyor. Bu kural setinin tamamı yeni. SHGM'nin 30 Temmuz 2026'da yayımladığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), uçuş yetkisini aracın ağırlığından çıkarıp pilotun lisans seviyesine bağladı ve 22 Şubat 2016 tarihli eski talimatı yürürlükten kaldırdı. SHGM duyurusuna göre düzenleme ülkedeki 90 binden fazla insansız hava aracını ve yaklaşık 2 milyon drone pilotunu ilgilendiriyor; mevcut belge ve lisans sahiplerine 31 Temmuz 2027'ye kadar geçiş süresi tanındı. Aftermovie çeken, lansmanda hava planı isteyen ya da havai fişek yerine drone gösterisi düşünen bir marka için bunun pratik karşılığı şu: çekim planını sahne planından önce konuşmak gerekiyor. Aşağıda hangi lisansın neye yettiği, kalabalık üstü uçuşun şartı, salonun konumunun izni nasıl belirlediği, gece çekimi ve drone gösterisi, başvuru süresi ile 2026 ücretleri ve sözleşmeye yazılacak maddeler var.
Etkinlikte drone uçurmak için hangi lisans gerekir?
Yeni talimatın 6 ncı maddesi işi üç satıra indiriyor: görerek yürütülen amatör operasyonlar asgari P0, görerek yürütülen ticari operasyonlar asgari P1, görüş hattı dışı uçuşlar ile kalabalık üstü uçuş gibi yüksek riskli operasyonlar P2 lisansı kapsamında yapılıyor. Etkinlik tarafında hemen her iş ticaridir. Sponsor videosu, aftermovie, canlı yayına hava görüntüsü beslemesi, tanıtım filmi; hepsi en az P1 demek. Yaş sınırları da net: P0 için on, P1 ve P2 için on sekiz yaş dolmuş olacak. P2 lisansı alacak kişiden ayrıca asgari 3 üncü sınıf sağlık sertifikası isteniyor, P0 ve P1'de sağlık raporu yerine göreve elverişlilik öz-beyanı alınıyor. Bir ayrım daha var ve sahada en çok burada yanılıyorlar. Eğitimi bitirenin aldığı belge diploma lisansı, uçuş yapma yetkisini veren belge ise operasyonel lisans. Talimatın 15 inci maddesi bunu tek cümleyle söylüyor: yalnızca diploma lisansı uçuş icrası yetkisi vermez. Pilotun elindeki belgeye bakarken hangisi olduğunu sorun.
Yeni SHT-İHA'da ne değişti?
Eski rejimde her şey ağırlıkla başlıyordu. Yeni talimat ağırlığı tamamen silmedi, araçları M0 (500 gram dâhil 4 kilogram arası), M1 (4 ila 25 kilogram), M2 (25 ila 150 kilogram) ve M3 (150 kilogram ve üzeri) olarak sınıflandırmayı sürdürüyor. Ama 8 inci maddenin dördüncü fıkrası sınıfın artık tek başına belirleyici olmadığını yazıyor: operasyonel yetki, pilot lisansı seviyesi ile bölge durumuna göre veriliyor. 9 uncu madde bunu daha da açık söylüyor, ayrı bir uçuş başına risk değerlendirme metodolojisi uygulanmıyor, risk pilot lisansına gömülü kabul ediliyor. İşlemlerin tamamı İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) adlı tek platforma taşınıyor. Burada bir ara dönem var. Geçici 1 inci maddeye göre İHATTYS devreye alınıp duyurulana kadar kayıt, bildirim, izin ve tahsis işlemleri bakımından yürürlükten kaldırılan mevzuatın hükümleri de uygulanıyor. Yani Ağustos 2026 itibarıyla başvurunuzu hâlâ SHGM'nin mevcut İHA sistemi üzerinden yapıyorsunuz; sistem entegrasyonu çalışmaları için SHGM ihatakip.shgm.gov.tr adresini işaret ediyor.
Davetlilerin üstünde uçabilir misiniz?
Talimatın 15 inci maddesi kalabalık ve insan üstü uçuşu açıkça P2 lisansının kapsamına koyuyor. P2 ise tek başına alınıp kullanılan bir belge değil: 19 uncu maddeye göre P2 kapsamındaki operasyonlar bir çok hafif hava aracı işleticisi ya da genel havacılık işleticisi bünyesinde icra ediliyor, M0, M1 ve M2 sınıfı araçlar çok hafif hava aracı işleticisi bünyesinde işletiliyor. P0 ve P1 için böyle bir şart yok, kullanıcı ve pilot yükümlülüklerden doğrudan sorumlu. Kalabalık üstü uçuşun neden ayrı bir kategori olduğunu görmek için eski kurala bakmak yeterli: yürürlükten kalkan talimat, serbest bölgelerde uçan İHA0 ve İHA1 sınıfı araçların insan ve yapılardan en az 50 metre uzakta uçmasını istiyordu. Sahne önünde toplanmış 600 kişinin üstünden geçmek o mesafeyle zaten mümkün değildi. Pratikte ne oluyor? Aftermovie çekimlerinin çoğu kalabalığın kenarından, yan hattan ve yükselerek yapılıyor. Kalabalığın tepesinden geçen o bir plan için ayrı bir lisans seviyesi, işletici yapısı ve izin konuşulur.
Salonun konumu izni belirler: yeşil, kırmızı, turuncu bölge
12 nci madde Türk hava sahasını İHA operasyonları bakımından yeşil, kırmızı ve turuncu bölgeler ile bunların dışında kalan sahalar olarak ayırıyor. Yeşil bölge, belirlenen irtifa ve şartlar altında operasyonel izne gerek duyulmayan saha. Kırmızı bölge, yetkili kurumlarca uçuşa kapatılmış saha; izin ancak sahayı kapatan kurumun uygunluğuyla, gerekli hâllerde Cumhurbaşkanlığının uygunluğuyla veriliyor. Turuncu bölge, üçüncü bir kişi lehine izin veya hacim tahsisi bulunan saha; oraya girmek için hem izni veren merciin hem izin sahibinin çoklu uçuşa uygunluk vermesi gerekiyor. Kritik cümle şu: yeşil bölgeler dışında kalan tüm sahalar kısıtlanmış sayılıyor ve buralarda uçuş, sahanın bulunduğu yerin mülki idare amirinin uygunluğu alınarak izne bağlanıyor. Geçiş döneminde uygulanmaya devam eden eski kırmızı bölge tanımı da işinizi doğrudan etkiler: pistin kenarından 5 deniz mili (9 kilometre) mesafeden yakın sahalar, seyrüsefer yardımcı cihazları ve heliportlar merkez olmak üzere 9 kilometre yarıçaplı alanlar, 400 fit üzerindeki uçuşlar, AIP'de yayımlanan yasak, tahditli ve tehlikeli sahalar, askerî tesis ve cezaevi çevreleri, NOTAM ile ilan edilen sahalar. İstanbul'da iki havalimanının yarıçapları düşünüldüğünde birçok otel ve kongre merkezi bu tanımın içine giriyor. Keşif gününde mekânın koordinatını haritada kontrol edin, teklife hava planı yazmadan önce.
Gece gala çekimi ve drone gösterisi için ne gerekir?
Kurumsal etkinliklerin büyük kısmı akşam başlar, bu yüzden gece kuralı önemli. Eski talimat İHA0 ve İHA1 sınıfı araçlara gündoğumu ile günbatımı arasında, en az 2 kilometre görüşle uçma şartı koyuyordu. Yeni talimatta P1 lisansı için uygun donanımla gece operasyonu yapılabiliyor; aracın görünürlüğünün yeterli olması esas ve SHGM gerektiğinde İHA gözlemcisi bulundurulmasını isteyebiliyor. Havai fişek yerine drone gösterisi düşünen markalar içinse iki ayrı başlık var. Birincisi, gösteri davetlilerin üstünde yapılacaksa bu kalabalık üstü uçuştur ve P2 kapsamına girer. İkincisi, teknik gereklilik: 23 üncü madde birden fazla insansız hava aracını sevk ve idare eden komuta yazılımlarını da yazılım sertifikasyonu kapsamına alıyor ve uyum yazılım modülünün bu komuta yazılımına gömülü olmasını zorunlu tutuyor. Yani sürü gösterisinde konuşulan şey ateşleyici belgesi değil, pilot lisansı, işletici yapısı, hava sahası izni ve yazılım sertifikasyonu. Gösteri firmasından bu dört başlığı belgeyle isteyin.
Başvuru ne kadar önce yapılır, 2026'da ne kadar tutar?
İHATTYS devreye girene kadar geçerli olan usul, SHGM'nin uçuş izni başvurularına ilişkin duyurusunda yazılı. İHA0 ve İHA1 sınıfı araçlarla izne tabi bölgelerde 400 fit altında yapılacak uçuşlar için 5 iş günü, kırmızı bölgelerde ve 400 fit üzerindeki uçuşlarda 10 iş günü, İHA2 ve İHA3 sınıfı araçlarla tüm hava sahasında 10 iş günü, yabancı işleticiler için diplomatik kanal üzerinden 20 iş günü öncesinden başvuru isteniyor. Başvuru dosyasında FR.19 formu, üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası poliçesi, pilot belgeleri ve ödeme dekontu bulunuyor. Eksik ya da hatalı doldurulmuş başvurular işleme alınmıyor. Ücretler sanıldığı kadar büyük kalem değil. SHGM'nin 2026 hizmet tarifesinde Türk tescilli ticari İHA uçuş izni 515 TL (günlük ve tek hava aracı için), yabancı tescilli ticari İHA uçuş izni 4.720 TL, Hafif İHA İşleticisi sertifikasına sahip işletmelerin ticari İHA uçuş izni bir yıllık kullanım ve tek İHA için 16.025 TL, İHA e-kayıt işlemi İHA0 ve İHA1 için 125 TL, İHA2 ve İHA3 için 250 TL, İHA pilotu lisansı ilk verilişte 2.385 TL olarak yayımlandı. Tarife eski sınıf adlarıyla yayımlandığı için yeni lisans düzenine göre güncellenmesi bekleniyor; talimatın 13 üncü maddesi ileride tahsisli hava sahası hacimleri için metreküp gün birim bedeli üzerinden ücretlendirme öngörüyor. Bütçede asıl kalem harç değil, ekip ve takvim.
Sigorta, KVKK ve sözleşme: ajansın kontrol listesi
Sigortayı ayrı bir satır olarak takip edin. Yürürlükten kalkan talimatın 10 uncu maddesi, 25 kilogram üstü İHA ile ağırlığına bakılmaksızın ticari faaliyet gerçekleştiren her İHA için üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası yaptırılmasını istiyor ve sigortasız uçuşu yasaklıyordu; bu şart izin dosyalarında hâlâ aranıyor. Poliçeyi görün, tarihinin etkinlik gününü kapsadığını ve araç bilgilerinin eşleştiğini kontrol edin. Kişisel veri tarafı da düzenlemenin içinde: yeni talimat, dayanakları arasında 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununu sayıyor. Davetlilerin yüzü kadraja giriyorsa kayıt akışında bilgilendirme ve aydınlatma metni sizin işiniz. Yaptırım tarafında 25 inci madde 2920 sayılı Kanun ile SHY-İPC hükümlerine atıf yapıyor; kurallara uymayan pilotların lisansı kusur derecesine göre bir aydan iki yıla kadar askıya alınıyor, askı bitiminden itibaren üç yıl içinde aynı ihlal tekrarlanırsa lisans iptal ediliyor ve beş yıl yeniden lisans düzenlenmiyor. Sözleşmeye üç madde yazın: izin başvurusunu kimin yapacağı, izin çıkmazsa hangi çekim planının devreye gireceği, iptal hâlinde ücretin nasıl işleyeceği.
Etkinlik günü drone planı
Bir istisnayı bilmek çoğu projeyi rahatlatıyor: 2 nci maddeye göre münhasıran kapalı alanlarda gerçekleştirilen insansız hava aracı operasyonları talimatın kapsamı dışında. Balo salonunun içinde yapılacak bir uçuş bu izin rejimine girmiyor, ama mekân yönetiminin onayı, sigorta ve davetliyle araç arasındaki emniyet mesafesi yine sizin sorumluluğunuzda. Oyuncak sınıfı da işinizi görmez: Basit İHA tanımı, tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre yükseklikteki uçuş zarfının dışına çıkamayan araçları kastediyor. Aynı zarf bir uyarı olarak da karşınıza çıkacak, çünkü 23 üncü madde kullanıcı kaydı İHATTYS üzerinden doğrulanmadıkça coğrafi sınırlama işlevinin aracı bu varsayılan silindirin dışına çıkarmamasını şart koşuyor. Kaydı olmayan cihaz sahada havalanmaz. Gün planına şunları ekleyin: kalkış ve iniş noktası davetli akışının dışında olsun, gözlemci görevlendirin, rüzgâr ve yağış eşiğini prodüksiyon toplantısında yazılı belirleyin, yedek batarya sayısını çekim listesine göre hesaplayın, izin belgesinin çıktısını sahada bulundurun. Bir de B planı: izin çıkmazsa ya da hava tutmazsa aynı açıyı kamera vinci veya yüksek noktaya kurulan sabit kamerayla alacak şekilde storyboard hazırlayın. Tales Event olarak İstanbul merkezliyiz ve Türkiye genelinde bayi toplantısı, lansman, açılış, gala gecesi ve mezuniyet törenlerinde sahne, ses, ışık, LED ekran ve görüntü prodüksiyonunu tek ekiple yürütüyoruz; hava çekimi gereken işlerde izin takvimini keşif gününde açıyoruz. Etkinlik tarihini, mekânın koordinatını, davetli sayısını ve kalabalık üstü plan isteyip istemediğinizi yazın, hangi lisans ve iznin gerektiğini birlikte çıkaralım.