Kurumsal bir etkinlikte P2.6 ile P3.9 arasındaki seçim tek bir soruya bağlıdır: ön sıradaki misafir ekrana ne kadar yakın oturuyor? İlk sıra 4 metreden uzaktaysa P3.9 fazlasıyla yeterlidir ve belirgin biçimde daha ekonomiktir. Ekran 3 metrenin altından okunacaksa ya da aynı zamanda sunum ekranı olarak kullanılacaksa P2.6 gerekir. Bu yazıda piksel aralığının neyi belirlediğini, hangi mesafede hangi değerin doğru olduğunu ve teklif almadan önce netleştirmeniz gereken teknik başlıkları anlatıyoruz.
Piksel aralığı nedir, neyi belirler?
Piksel aralığı, LED ekranda yan yana iki pikselin merkezleri arasındaki mesafedir ve milimetre cinsinden yazılır. P3.9 dediğimizde aralık 3,91 mm, P2.6 dediğimizde 2,604 mm demek isteriz. Sayı küçüldükçe aynı alana daha fazla piksel sığar: üretici spesifikasyonlarına göre P3.91 paneller metrekarede 65.536 piksel, P2.6 paneller 147.456 piksel taşır. Yani P2.6, aynı metrekareye 2,25 kat daha fazla piksel yerleştirir. Fiyat farkının kaynağı da burasıdır. Kiralama pazarında karşınıza en sık çıkacak aralıklar P2.6, P2.97, P3.91 ve P4.81'dir.
Ön sıra nerede oturuyor?
Sektörde yaygın kullanılan pratik bir kural var: rahat izleme mesafesi, metre cinsinden yaklaşık olarak piksel aralığının milimetre değerine denk gelir. P3.9 için bu 4 metre civarı, P2.6 için 2,5 ile 3 metre arası. Daha ölçülebilir kriter ise görsel keskinlik mesafesidir. Piksel aralığını 3438 ile çarparsanız, 20/20 görme keskinliğine sahip birinin pikselleri artık ayrı ayrı seçemediği mesafeyi bulursunuz (3438 sayısı 1 açı dakikasının karşılığıdır). P3.9 için bu mesafe 13,4 metre, P2.6 için yaklaşık 9 metre. Sahne önünde 6 metre boşluk bırakan bir bayi toplantısında P3.9 doğru tercihtir. Ekranın 2 metreden okunduğu bir showroom açılışında değildir. Arada kalan değerler de işe yarar: P2.97 metrekarede 113.367 piksel taşır ve yaklaşık 10 metreden sonra pikselleri gizler. P4.81 ise 43.264 pikselle daha seyrek bir dokuya sahiptir, görsel keskinlik mesafesi 16,5 metredir. Bin kişilik bir salonun geniş arka ekranında ya da açık hava sahnesinde P4.81 hem yeterli hem daha hafif ve daha ekonomik bir çözüm olur.
Ekranın gerçek çözünürlüğünü kabin sayısı belirler
Kiralık LED ekranlar 500x500 mm ve 500x1000 mm kabinlerden kurulur. P3.91'de bir 500x500 kabin 128x128 piksel, P2.6'da 192x192 piksel içerir. Diyelim ki 6 metre genişliğinde, 3 metre yüksekliğinde bir sahne arkası kuruyorsunuz. Bu 72 kabin demektir ve ekranın çözünürlüğü P3.91 ile 1536x768, P2.6 ile 2304x1152 olur. Buradaki tuzak şu: içerik alışkanlıkla 1920x1080 hazırlanırsa, 1536 piksel genişliğindeki ekranda görüntü küçültülür ve ince yazılar bulanıklaşır. Tasarımı ekranın gerçek piksel ölçüsüne göre yapın. İkinci nokta en boy oranı: 6x3 metrelik bir ekran 2:1 orandadır, yani 16:9 hazırlanmış bir video ya kırpılır ya da yanlarda boşluk bırakır. Ekranın oranını sahne tasarımıyla birlikte kararlaştırın. LED işlemcisi görüntüyü ölçekleyebilir, ama ölçeklenen her görüntü bir miktar keskinlik kaybeder.
Yazı okunmuyorsa sorun piksel aralığı değil, ekran yüksekliğidir
Piksel aralığı görüntünün ne kadar net göründüğünü belirler; içeriğin okunup okunmadığını ise ekranın yüksekliği. AVIXA'nın ANSI onaylı DISCAS standardı (V202.01) bu hesabı iki kullanım için tanımlar: temel karar verme ve analitik karar verme. Standart, en uzak seyirci mesafesinin görüntü yüksekliğine oranını esas alır. Bu oran 9 ile 10 arasına çıktığında, ekrandaki en küçük öğe görüntü yüksekliğinin en az yüzde 5'i kadar olmalıdır. Pratikte: en arka sıra 30 metredeyse ve ekran yüksekliğiniz 3 metreyse, slayttaki en küçük yazının yaklaşık 15 santimetre yüksekliğinde olması gerekir. Bu da doğrudan punto ve satır sayısı kararıdır.
Kamera çekimi varsa refresh oranını sorun
Ekran kameraya girecekse tazeleme (refresh) oranı ayrı bir başlıktır. 1920 Hz paneller çıplak gözle sorunsuz görünür, ama kamera karşısında yatay tarama çizgileri ve kayan bantlar verebilir. Canlı yayın, aftermovie ya da basın çekimi planlıyorsanız 3840 Hz panel isteyin. Tek başına refresh oranı da yetmez; kameranın shutter hızı ve ekranın parlaklık ayarı sonucu etkiler. Kapılar açılmadan önce kamerayla kısa bir test yapmak en sağlıklı yoldur.
Parlaklık: karartılmış salon mu, gün ışığı mı?
İç mekân kiralık paneller genellikle 600 ile 1200 cd/m2 (nit) arasında parlaklık verir ve karartılmış bir balo salonunda bu fazlasıyla yeterlidir. Çoğu zaman tersi gerekir: parlaklığı yüzde 40-50 seviyesine indirmezseniz ekran ön sıradaki misafirin gözünü yorar. Aynı paneli camlı bir fuayeye, atriyumlu bir lobiye ya da açık havaya koyduğunuzda soluk görünür. Bu ortamlarda daha yüksek parlaklıkta dış mekân panel ya da ekranı gölgeleyen bir kurgu gerekir. Işık planıyla ilişkisi de var: ekranın yüzeyine düşen sahne ışığı kontrastı düşürür, bu yüzden spotların açılarını ekran ölçüsü belli olduktan sonra çalışın.
Ağırlık, asma noktası ve elektrik
500x500 mm bir kabin yaklaşık 8 kilogramdır. 6x3 metrelik bir ekran, yalnızca paneller olarak 576 kilograma yakın yük demektir; buna truss, motor ya da zemin desteği eklenir. Mekânın asma noktası taşıma kapasitesini ve tavan yüksekliğini önceden teyit ettirin. Birçok otel balo salonunda asma yerine ground support tercih edilir. Elektrikte ise iç mekân paneller metrekare başına ortalama 180 ile 300 W tüketir. Ortalama tüketimin tepe tüketimin yüzde 30-60'ı kadar olduğunu hesaba katın ve altyapıyı ortalamaya değil tepe değere göre planlayın. Kurulum ve söküm süresi de aynı plana girer: kabin sayısı arttıkça montaj, kablolama ve test için gereken süre uzar, bu da mekânın verdiği kurulum penceresine sığmak zorundadır.
Teklif almadan önce elinizde ne olmalı?
Doğru ekranı belirlemek için üç bilgi yeterli: salonun ölçüleri ve tavan yüksekliği, ilk ve son sıranın sahneye mesafesi, bir de kamera çekimi olup olmayacağı. Bu üçünü paylaşırsanız piksel aralığını, ekran ölçüsünü ve kabin sayısını birlikte çıkarabiliriz. Tales Event olarak Türkiye genelinde LED ekran, ses, ışık ve sahne kurulumunu tek ekipten yürütüyoruz; böylece ekranın teknik ölçüsüyle içeriğin tasarımı aynı planda buluşur.