Kısa yanıt: etkinlik nakliyesinde araç sayısını ağırlık değil hacim belirler. Yasal tavan bellidir, beş veya daha çok dingilli bir yarı römorklu katar azami 40 ton yüklü ağırlığa kadar yola çıkabilir; oysa orta ölçekli bir kurumsal etkinliğin sahnesi, LED ekranı, sesi, ışığı ve dekoru toplamda nadiren 10 tonu bulur. Kasa dolar, dara dolmaz. Teklif alırken sorulacak soru da bu yüzden kaç ton değil, kaç metre kasa ve kaç santim iç yükseklik olmalı. Aşağıda yasal ağırlık ve ölçü limitleri, sahne platformundan LED kabine kadar gerçek ekipman ağırlıkları, nakliyeyi yapan aracın hangi yetki belgesini taşıması gerektiği, yükleme ve sabitlemede bağlayıcı kurallar ve aracın mekâna gerçekten yanaşıp yanaşamayacağını belirleyen ölçüler var.
Kaç araç gerekir? Tonajı değil, kasayı hesaplayın
Etkinlik yükü ağır değil, hantaldır. Bir kurumsal etkinliğin kasasını dolduran şey tonaj değil, üst üste konulamayan parçalardır: LED case'leri, 3 metrelik truss parçaları, 2 metrelik sahne platformları, halı ruloları, dekor panelleri, hoparlör standları. Çoğu istiflenemez; LED kabininin üstüne kablo sandığı konmaz. Pratik yöntem şöyle işler. Önce ekipman listesini case ve palet bazında çıkarın, her kalemin taban ölçüsünü ve yüksekliğini yazın, sonra bunları kasa zeminine yerleştirin. Çıkan sayı metrekaredir, kilogram değil. İkinci adım iç ölçüyü teyit etmektir. Dış uzunluk yasayla sınırlıdır ama kasanın iç uzunluğu, iç genişliği ve iç yüksekliği üst yapıya göre değişir; tenteli bir dorse ile kapalı kasa bir kamyon aynı dış ölçüde farklı hacim verir. Nakliyeciden iç ölçüyü yazılı isteyin. Üçüncüsü yükleme biçimidir: transpalet girecek mi, forklift kasaya çıkacak mı, araçta kuyruk lifti var mı. Bu üç cevap elinizdeyse araç sayısı kendiliğinden çıkar.
Bir TIR kaç ton taşır? Yasal ağırlık ve ölçü limitleri
Sayılar Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik'te yazılı; 8 Kasım 2012 tarihli ve 28461 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. 5 inci madde ölçüleri şöyle bağlıyor: azami genişlik 2,55 metre, frigorifik taşıtların yalnız frigorifik yapılarında 2,60 metre, ve bu ölçü geri görüş aynaları hariç tutularak alınıyor. Azami yükseklik 4,00 metre. Uzunlukta otobüs dışındaki motorlu araçlar ve römorklar 12,00 metre, yarı römorklu araçlar 16,50 metre, iki römorklu katarlar 22,00 metre. Ağırlık tablosu dingil sayısına göre kuruluyor: iki dingilli motorlu araçlar ve römorklarda 18 ton, üç dingilli motorlu araçlarda 25 ton, dört dingilli motorlu araçlarda 32 ton, dört dingilli römorklu ve yarı römorklu araçlarda 36 ton, beş veya daha çok dingilli yarı römorklu ya da römorklu katarlarda 40 ton. 40 ft boyutunda ISO konteyner taşıyan üç dingilli motorlu araçlarda üst sınır 44 tona çıkıyor. Dingil başına da sınır var: tahriksiz tek dingilde 10 ton, tahrikli tek dingilde 11,5 ton. Etkinlik yükü bu tavanların epeyce altında kalır. Risk toplam tonajda değil, yükün kasanın bir ucunda toplanmasındadır; yönetmelik, toplam ağırlık sınırın içinde olsa bile dingil ağırlıklarının aşılmasını ayrıca yasaklıyor.
Sahne, LED ve truss gerçekte kaç kilo?
Hesabı somutlaştıralım. 500x500 milimetrelik kiralık LED kabinler üretici ve bayi veri sayfalarında iç mekân modellerinde 5,5 kilogramdan başlıyor, dış mekân modellerinde 10 kilograma kadar çıkıyor. Bir metrekare dört kabin eder. 6 metreye 3 metrelik bir ekran 18 metrekare, yani 72 kabin: iç mekânda yaklaşık 400 kilogram, dış mekânda 700 kilogramın üstü. Bu rakam sadece kabinlerindir; kabinler flight case'le taşınır ve case'in kendi ağırlığı yüke eklenir. Sahne tarafında 2 metreye 1 metrelik alüminyum platformlar aynı kaynaklarda 32 ile 35 kilogram arasında geçiyor, yayılı yük kapasiteleri metrekarede 750 kilogram olarak veriliyor. 8 metreye 6 metrelik bir sahne 48 metrekare, yani 24 platform; sadece platformlar yaklaşık 800 kilogram, ayaklar, etek ve merdiven buna dahil değil. Truss ise şaşırtıcı biçimde hafiftir. Yaygın kullanılan 30 santimetrelik kare truss'ın 3 metrelik parçası üretici tablosunda 18,9 kilogram; 12 metrelik bir açıklık dört parçayla yaklaşık 76 kilogram yapar. Ağırlığı yaratan truss değil, ona asılan motorlar, kule ayakları ve balast ağırlıklarıdır. Jeneratör ayrı bir kalemdir, römorklu modellerde tek başına tonlarca gelir. Bu kalemleri toplayınca tipik bir bayi toplantısı yükü çoğu zaman 10 tonun altında kalır. 40 ton tavana yaklaşmazsınız, kasa boyuna takılırsınız.
Nakliyeyi yapan aracın hangi yetki belgesi olmalı?
Ayrım Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde; 8 Ocak 2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. 6 ncı madde yurt içi eşya taşımacılığında belgeleri şöyle ayırıyor: K1 yetki belgesi ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara, K2 yetki belgesi hususi taşımacılık yapacaklara, K3 yetki belgesi ticari amaçla taşınma eşyası taşımacılığı yapacaklara veriliyor. Hususi taşımacılığın tanımı 4 üncü maddede duruyor: ticari amaçla olmamak üzere, sadece kendi esas iştigal konusu ile ilgili eşya veya yolcu taşımacılığı. Sahadaki karşılığı nettir. Kendi LED ekranınızı kendi kamyonunuzla taşıyorsanız K2 yeterlidir. Bir nakliyeci ücret karşılığı sizin ekipmanınızı taşıyor ve fatura kesiyorsa o aracın K1 taşıması gerekir. Asgari kapasite şartları da aynı yönetmelikte: K1 için gerçek kişilerden en az 1 birim taşıt ve 25 tonluk kapasite, tüzel kişilerden en az 2 birim taşıt ve 50 tonluk kapasite isteniyor, K2 için en az 1 birim taşıta sahip olmak yeterli. Bir yükümlülük daha var ve sık gözden kaçıyor: yönetmeliğin 40 ıncı maddesi eşya taşımalarında gönderici ve alıcı bilgileriyle sefer bilgilerinin Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi'ne işlenmesini istiyor, eşya taşımacılığında bu bildirim için 6 saatlik süre öngörülüyor. Bildirim taşımacının yükümlülüğüdür, ama denetimde araç durursa kurulum saati de durur. Yurt dışından ekipman getiriyorsanız rejim tamamen değişir, orada ATA karnesi ve geçici ithalat kuralları devreye girer.
Yükleme ve sabitlemede hangi kurallar bağlayıcı?
Aynı 2012 tarihli yönetmeliğin 6 ncı maddesi yükleme kurallarını sayıyor; etkinlik yüküyle doğrudan ilgili dört tanesi var. Birincisi taşma sınırı: yük, aracın önünde 1 metreden, arkasında 2 metreden fazla taşamaz ve kasanın yanlarından dışarı çıkamaz. 6 metrelik bir dekor panelini 4 metrelik kasaya yatırıp bırakmak bu maddeye takılır. İkincisi denge: aracın ve yükün dengesini bozacak şekilde yükleme yapılamaz. Üçüncüsü dökülme ve kayma: karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, kayacak ya da gürültü çıkaracak şekilde yükleme yasak. Açık kasada taşınan halı rulosu ve branda bu yüzden bağlanır. Dördüncüsü izin: ağırlık ve boyutları bakımından taşınması özel izne bağlı eşyalar, gerekli izin alınmadan taşınamaz. Büyük sahne gövdeleri, mobil sahne araçları ve uzun dekor elemanları bu kapsama girebilir; izin, kurulum haftasında koşturulacak bir iş değildir. Yönetmelik bu ihlalleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65 inci maddesine bağlıyor. Ağırlık aşımında ayrı bir eşik daha var: azami yüklü ağırlık yüzde 20'den fazla aşılmışsa araç, fazlalık indirilmeden yola devam edemez. Tartıda uygulanan tolerans aracın azami ağırlığının yüzde 3,75'i artı 500 kilogram olarak hesaplanıyor, boyut ölçümünde tolerans ise en çok yüzde 2.
Araç mekâna gerçekten yanaşabiliyor mu?
Yasal ölçü aracın yola çıkabileceğini söyler, mekâna girebileceğini değil. Keşifte beş şeyi ölçün. Load-in kapısının genişliği ve yüksekliği: 2,55 metrelik bir dorseden indirilen case'ler sorun çıkarmaz ama 4 metre yüksekliğindeki bir araç kapalı otopark girişine giremez, çoğu otopark bariyeri bunun çok altındadır. Rampa: yükleme rampası varsa yüksekliği kasa zemin yüksekliğiyle uyuşmalı, uyuşmuyorsa kuyruk lifti ya da forklift gerekir. Manevra alanı: 16,50 metrelik bir yarı römorklu katar dar sokakta dönemez, otel önünde geri manevra için yer ister ve bu çoğu zaman park yeri rezervasyonu ya da kısa süreli yol kapatma demektir. Yük asansörü: salon bodrum katındaysa asansörün iç ölçüsü ve kapasitesi, 3 metrelik truss parçasının içeri girip giremeyeceğini belirler. Beşincisi saat. Büyükşehirlerde ağır tonajlı araçların şehir içine giriş saatleri UKOME kararlarıyla belirleniyor ve güzergâha göre değişiyor; köprülerde ve bazı ana arterlerde ayrı kısıtlar olabiliyor. Kurulum saatini kesinleştirmeden önce mekânın bulunduğu ilçe için bu kısıtı teyit edin. Aracı sabah 8'e çağırıp şehir girişinde bekletmek kurulumun tamamını kaydırır.
Nakliye planı ne zaman kesinleşmeli?
Nakliye, kurulum penceresinin içinde değil öncesinde planlanır. Sıralama şöyle işler: önce mekânın verdiği load-in saati netleşir, sonra kurulum süresi geriye doğru hesaplanır, en sonda aracın mekâna varış saati çıkar. Araç listesini mekân keşfinden sonra kesinleştirin, çünkü kapı ölçüsü ve asansör kapasitesi ekipman seçimini de değiştirebilir. Dosyada şunlar bulunsun: kalem kalem case listesi ve ölçüleri, aracın iç ölçüsü, yetki belgesinin kopyası, sürücü ve plaka bilgisi, mekâna giriş saati ve varsa park izni. Emtia nakliyat sigortasını da atlamayın; kiralanan ekipmanda hasar çıktığında sorumluluğu çoğu zaman sözleşme değil, teslim tutanağı belirler. Tales Event olarak İstanbul merkezliyiz ve Türkiye genelinde bayi toplantısı, lansman, açılış, konsept gala gecesi ve mezuniyet törenlerinde ses, ışık, LED ekran, sahne ve dekor prodüksiyonunu kendi ekibimizle yürütüyoruz. Ekipman listenizi, mekânın adresini ve load-in saatinizi paylaşın; kaç araç gerektiğini, hangi tip kasayla geleceğini ve kurulum takvimini teklifle birlikte çıkaralım.