Kısa yanıt: Türkiye'de yerleşik iki şirket arasındaki organizasyon hizmeti sözleşmesinin bedeli dolara ya da euroya bağlanamaz. Yasağın kaynağı, 13 Eylül 2018 tarihli ve 30534 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 32 sayılı Karar'a eklenen 4 üncü maddenin (g) bendi. Bent, Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarındaki iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedelinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayacağını söylüyor. Aynı mevzuat etkinlik işinin önemli bir kısmını yasağın dışında bırakıyor. 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8 inci maddesinin onuncu fıkrasına göre taşıt kiralama dışında kalan menkul kiralama sözleşmeleri dövizle yapılabiliyor; ses sistemi, LED ekran, sahne ve simultane çeviri ekipmanı kiralaması bu tanıma giriyor. Sekizinci fıkra döviz cinsinden maliyet içeren eser sözleşmelerine izin veriyor, on dokuzuncu fıkra ise yabancı ortaklı Türk şirketleri hizmet alan tarafken dövizle sözleşmeyi mümkün kılıyor. Yanlış tarafta kalmanın bedeli somut: 1567 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesine dayanan idari para cezası 2026'da 90.669 lira ile 756.426 lira arasında ve sözleşmenin her iki tarafına ayrı ayrı uygulanıyor. Aşağıda hangi sözleşme tipinin hangi kefede olduğu, endeksleme yasağının sınırı, kur artışında Borçlar Kanunu'nun ne işe yaradığı ve sözleşmeye yazılacak maddeler var.
Yasak neyi kapsıyor, Türkiye'de yerleşik kim sayılıyor?
Kaynak metin kısa. 32 sayılı Karar'ın 4 üncü maddesine 2018'de eklenen (g) bendi, Türkiye'de yerleşik kişilerin Bakanlıkça belirlenen haller dışında kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayacağını söylüyor. Bendin içindeki "Bakanlıkça belirlenen haller" ifadesi bütün işi 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8 inci maddesine taşıyor, istisnaların tamamı orada. İki terimi karıştırmayın: mevzuatta iş sözleşmesi çalışanla yapılan sözleşme, hizmet sözleşmesi ise tedarikçiyle yapılan sözleşmedir. Etkinlik ajansıyla imzaladığınız organizasyon sözleşmesi ikinci gruba girer ve sekizinci maddenin yedinci fıkrası bu grubu danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dahil olmak üzere yasak kapsamına alıyor. Türkiye'de yerleşik kişi tanımı Karar'ın 2 nci maddesinde duruyor: Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek ve tüzel kişiler. Tebliğ'in yirmi dördüncü fıkrası halkayı genişletiyor, Türkiye'de yerleşik bir şirketin yurt dışındaki şubesi ya da yüzde elli ve üzerinde pay sahibi olduğu şirketi de Türkiye'de yerleşik sayılıyor, sözleşme yurt dışında ifa edilmedikçe. Yasak yalnızca bedelle sınırlı değil. Yirmi ikinci fıkra, bu kapsamdaki sözleşmeler için düzenlenecek çek ve senet gibi kıymetli evraktaki bedellerin de dövize bağlanmasını kapatıyor.
Organizasyon hizmeti mi, ekipman kiralama mı? Yanıt sözleşme tipine göre değişiyor
Etkinlik işi tek bir sözleşme tipi değil, bu yüzden tek bir cevabı da yok. Tebliğ'in onuncu fıkrası açık: taşıt kiralama dışında kalan menkul kiralama sözleşmelerinde bedelin döviz cinsinden veya dövize endeksli kararlaştırılması mümkün. Ses sistemi, LED ekran, sahne ve podyum, truss, ışık fikstürü, simultane çeviri kabini ve kulaklık; bunların hepsi menkul. Dokuzuncu fıkra 6 Mart 2025 tarihli değişiklikle satış tarafını da aynı yere koydu, taşıt satışı dışındaki menkul satış sözleşmeleri dövizle yapılabiliyor. Yasak kalan taraf hizmetin kendisi: kreatif prodüksiyon, etkinlik yönetimi, sahne tasarımı danışmanlığı, hostes ve teknik ekip temini, kurulum işçiliği. Taşımacılık iki kere kapalı; yedinci fıkra taşımacılığı hizmet sözleşmeleri arasında sayıyor, onuncu fıkra da taşıt kiralamayı istisnanın dışında tutuyor. Davetli transferi için tuttuğunuz otobüsün bedeli Türk lirası olmak zorunda. Pratik sonuç şu: ekipman kiralamasını ayrı bir sözleşmede toplamak mevzuata uygun bir tercih, fakat bu ayrımın gerçeği yansıtması gerekiyor. Anahtar teslim bir organizasyon işini kiralama başlığı altına yazmak sözleşmenin niteliğini değiştirmez; bakılan şey başlık değil, işin içeriğidir.
Eser sözleşmesi istisnası: döviz cinsinden maliyet nasıl ölçülüyor?
Sekizinci fıkra, döviz cinsinden maliyet içeren eser sözleşmelerinde bedelin dövizle kararlaştırılmasına izin veriyor. Etkinlik tarafında bu kapı fuar standı imalatı, dekor üretimi, özel üretim sahne yapısı ve baskı işleri gibi belirli bir sonucun teslim edildiği işler için açık. Hazine ve Maliye Bakanlığının yayımladığı Sıkça Sorulan Sorular metni iki noktayı netleştiriyor. Birincisi, döviz cinsinden maliyetin hangi oranda olması gerektiğine dair bir düzenleme yok; aranacak bir yüzde eşiği bulunmuyor. İkincisi ve sahada daha önemlisi, yerine getirilmesi ve kabulü Türk parası cinsinden yapılması zorunlu olan menkul alımlarına ilişkin ödemeler döviz cinsinden maliyet sayılmıyor. Yurt içinden liraya aldığınız sunta ve boyayı döviz maliyeti gösterip istisnaya giremezsiniz. İthal ettiğiniz alüminyum profil, yurt dışından sipariş edilen LED modül ya da yabancı tedarikçiden alınan yazılım lisansı gerçek bir döviz maliyetidir. Bu kalemleri sözleşmeye dökümlü yazmak, istisnayı sonradan tartışmaya açmamanın en basit yolu.
Yurt dışı bağlantısı olan etkinlikler ve otel konaklaması
Yedinci fıkra beş istisna sayıyor. Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri; ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri; Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışında gerçekleştireceği faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri; Türkiye'de başlayıp yurt dışında sonlanan, yurt dışında başlayıp Türkiye'de sonlanan ya da tamamen yurt dışında geçen hizmet sözleşmeleri; bir de 30 Ocak 2021 tarihli değişiklikle eklenen, Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli konaklama tesislerinde akdedilen konaklama hizmet sözleşmeleri. Son bent bayi toplantısı ve kongre planlayanların işine doğrudan yarıyor, belgeli bir otelden alınan konaklama hizmetinin bedeli dövize bağlanabiliyor. İkinci bendi ise geniş okumayın. Bakanlığın Sıkça Sorulan Sorular metni sınırı kendisi çiziyor: döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyet tanımı içinde yer alsa dahi, Türkiye'de yerleşik kişilere yurt içinde sunulan hizmetlere ilişkin sözleşmeler dövizle düzenlenemiyor. Mekân kirasında ayrı bir çizgi var. İkinci fıkra, konusu yurt içindeki bir gayrimenkul olan kiralama sözleşmelerinde bedelin dövize bağlanmasını yasaklıyor. Otelin balo salonunu paket hizmet olarak satması ile salonu çıplak kiralamanız farklı sözleşme tipleridir; hangisini imzaladığınızı sözleşmede net yazın.
Yabancı ortaklı şirketler ve serbest bölge: on dokuzuncu fıkra
Çok uluslu bir grubun Türkiye şirketi için etkinlik yapıyorsanız tablo değişiyor. On dokuzuncu fıkra, dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de bulunan şube, temsilcilik, ofis ve irtibat bürolarını, doğrudan ya da dolaylı olarak yüzde elli ve üzerinde pay sahibi olduğu veya kontrolünde bulundurduğu şirketleri, bir de serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbest bölge şirketlerini ayrı tutuyor. Bu şirketler işveren ya da hizmet alan olarak taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmelerinde bedeli döviz cinsinden veya dövize endeksli kararlaştırabiliyor; Bakanlığın Sıkça Sorulan Sorular metni de aynı sonucu tekrarlıyor. Pratik karşılığı şu: müşterinizin ortaklık yapısı, sözleşmeyi hangi para biriminde yazabileceğinizi belirleyen bir veri. Teklif aşamasında sorulacak soru da bu kadar sade, şirketin sermayesinde yüzde elli ve üzerinde yabancı pay var mı? Yurt dışından getirdiğiniz sunucu ya da teknik direktör için de kapı açık. Yedinci fıkranın (a) bendi vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf olduğu hizmet sözleşmelerini, on dördüncü fıkra ise Türkiye'de yerleşik olup vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin iş sözleşmelerini istisna kapsamına alıyor.
Dövize endekslemek de yasak: kur klozu, altın ve dolaylı endeksleme
Yasağın ikinci yarısı sık atlanıyor. Bedeli lira yazıp ödeme gününün Merkez Bankası kuruna bağlamak dövize endeksleme sayılıyor ve yasak kapsamındaki sözleşmelerde aynı kapıya çıkıyor. Tebliğ'in yirmi üçüncü fıkrası halkayı daha da genişletiyor: uluslararası piyasalarda fiyatı döviz cinsinden belirlenen kıymetli madenlere veya emtiaya endekslenen ve dolaylı olarak dövize endekslenen sözleşmeler de 4 üncü maddenin (g) bendi uygulamasında dövize endeksli sayılıyor. Fıkranın tek istisnası taşımacılık faaliyetlerine ilişkin hizmet sözleşmelerinde akaryakıt fiyatlarına endeksleme. Lira cinsinden bir sözleşmede kur riskini yönetmenin yolu Türk lirası endekslerine bağlı bir artış mekanizması kurmak, bu yasak kapsamında değil. Sayılara bakın. TÜİK verilerine göre 2026 Ağustos ayında TÜFE aylık yüzde 1,84 arttı, yıllık artış yüzde 31,51 oldu. Aynı ayda Yİ-ÜFE yıllık yüzde 27,95, hizmet grubunun yıllık fiyat artışı ise yüzde 40,28. Üç sayı belirgin biçimde ayrışıyor ve bir etkinlik bütçesinin maliyet yapısı genel TÜFE'den çok hizmet grubuna benziyor. Sözleşmeye hangi endeksi yazdığınız, altı ay sonra kimin kaybettiğini belirliyor.
Kur fırladı, bütçe patladı: uyarlama gerçekten işe yarıyor mu?
Sözleşme imzalandı, etkinliğe dört ay var ve ithal ekipmanın lira maliyeti beklenenin üstüne çıktı. Türk Borçlar Kanunu'nun 138 inci maddesi bu durum için yazılmış. Madde dört koşul arıyor: sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması, bu durumun ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmesi, borcun henüz ifa edilmemiş olması ya da hakların saklı tutularak ifa edilmiş olması. Koşullar birlikte gerçekleşirse borçlu hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebiliyor, bu mümkün değilse sözleşmeden dönebiliyor. Maddenin son cümlesi kur tartışmalarında doğrudan dayanak: bu hüküm yabancı para borçlarında da uygulanır. Götürü bedelli işlerde ikinci bir dayanak var. Kanunun 480 inci maddesi, bedel götürü belirlenmişse yüklenicinin eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlü olduğunu, fazla emek ve masraf gerektirse bile artış isteyemeyeceğini söylüyor; ikinci fıkra ise başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de göz önünde tutulmayan durumlar eserin yapılmasını engeller ya da son derece güçleştirirse yükleniciye uyarlama isteme hakkı tanıyor. İki maddenin de sahadaki yeri aynı: son çare. Mahkeme yolu aylar sürer, etkinliğin tarihi ise değişmez. Kur riskini sözleşmenin içinde çözmek daha ucuz. Teklifin geçerlilik süresini yazın, ithal kalemlerde fiyatı siparişin verildiği tarihte sabitleyin, ödeme takvimini kurulum takvimine bağlayın.
Fatura dövizle kesilebilir mi, ceza ne kadar? Sözleşmeye yazılacak yedi satır
Fatura tarafı çoğu kişinin sandığından esnek. Vergi Usul Kanunu'nun 215 inci maddesi kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılacağını söylüyor, hemen ardından ekliyor: belgeler, Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla yabancı para birimine göre de düzenlenebilir. Yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde lira karşılığını gösterme şartı bile aranmıyor. Bu hüküm sözleşmeyi dövize bağlama izni değil; faturanın biçimi ile sözleşmenin geçerliliği iki ayrı konu. Aykırılığın bedeli somut. 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3 üncü maddesinin ilk fıkrası üç bin liradan yirmi beş bin liraya kadar idari para cezası öngörüyor ve bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. 27 Kasım 2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 585 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile oran yüzde 25,49 olarak belirlendi; 2026'da uygulanan tutar 90.669 lira ile 756.426 lira arasında. Bakanlığın Sıkça Sorulan Sorular metnine göre ceza sözleşmenin her bir tarafı için ayrı ayrı uygulanıyor ve tekerrürde iki katına çıkıyor. Aynı metin bir ayrıntıyı daha veriyor: ihbarların işleme alınması için ekinde fatura, sözleşme örneği ya da fiyat teklifi gibi somut belgelerin bulunması gerekiyor. Sözleşmeye yazacağınız yedi satır şu: tarafların yerleşiklik durumu ve yabancı pay oranı, kalem kalem sözleşme tipi (hizmet, menkul kiralama, eser), bedelin para birimi ve varsa istisnanın dayanağı, döviz maliyeti içeren kalemlerin dökümü, lira sözleşmelerde endeks ve artış mekanizması, ödeme takvimi ile teklifin geçerlilik süresi, bir de mücbir sebep ve uyarlama maddesi. Buradaki bilgiler genel çerçeveyi veriyor, somut sözleşmenizi mali müşavirinizle ve avukatınızla birlikte okuyun. Tales Event İstanbul merkezli çalışıyor ve Türkiye genelinde bayi toplantısı, lansman, gala gecesi, açılış ve mezuniyet törenlerinde ses, ışık, sahne, LED ekran, dekor ve simultane çeviri kurulumunu tek elden yürütüyor. Etkinliğinizin tarihini, mekânını ve şirketinizin ortaklık yapısını yazın; hangi kalemin hangi sözleşme tipine girdiğini gösteren bir teklif yapısıyla dönelim.