Kısa yanıt: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, düşük tehlike sınıfındaki yerlerde her 500 metrekare, orta ve yüksek tehlike sınıfındaki yerlerde her 250 metrekare yapı inşaat alanı için 1 adet 6 kilogramlık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı söndürme cihazı istiyor. Metrekare tek başına yetmiyor. Aynı madde söndürme cihazına ulaşma mesafesini en fazla 25 metreyle sınırlıyor, yani bin metrekarelik bir balo salonunda alan hesabı 4 cihaz derken erişim kuralı çoğu zaman daha fazlasını dayatıyor. Salona ahşap podyum, kumaş fon ve yüzlerce metre kablo girdiğinde yangın yükü artıyor, orta tehlike sınıfı gerçekçi kabul haline geliyor. Malzeme tarafında kural daha keskin: yönetmeliğin 29 uncu maddesi kolay alevlenen yapı malzemesinin kullanılmasına izin vermiyor ve kapasitesi 100 kişiden fazla olan sinema, tiyatro, konferans ve düğün salonu gibi yerlerde duvar iç kaplamalarının en az zor alevlenici olmasını istiyor. Aceleyi anlatan sayı İstanbul İtfaiyesi'nin kendi kitapçığında. 2019-2023 dönemi istatistiklerine göre kentte 2023 yılında 24.285 yangına müdahale edilmiş, yangınlara ortalama varış süresi 6 dakika 40 saniye olarak gerçekleşmiş. İlk yedi dakika sizin ekibinize ait. Aşağıda cihaz hesabı, tehlike sınıfı, yanmazlık belgesinin nasıl okunacağı, dekorun acil çıkış işaretiyle kavgası ve kurulum günü kontrol listesi var.
Etkinlikte kaç yangın söndürme cihazı gerekir?
Yönetmeliğin 99 uncu maddesi iki kural veriyor ve ikisi aynı anda geçerli. Alan kuralı: düşük tehlike sınıfında her 500 metrekare, orta ve yüksek tehlike sınıfında her 250 metrekare yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kilogramlık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı cihaz. Erişim kuralı: söndürme cihazlarına ulaşma mesafesi en fazla 25 metre. Tip, beklenen yangın sınıfına göre değişiyor. A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde öncelikle çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu, B sınıfında kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü, C sınıfında kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli cihaz isteniyor. Otopark, depo ve tesisat dairelerinde ayrıca tekerlekli tip cihaz mecburi. Montaj ayrıntısı da yazılı: 4 kilogramdan ağır ve 12 kilogramdan hafif cihazlarda zeminden asma halkasına uzaklık yaklaşık 90 santimi aşamıyor. Cihazlar kapı arkasına, kapalı dolaba ya da derin duvar girintisine konulamıyor, ısıtma cihazının üstüne veya yakınına yerleştirilemiyor. Görünmesini engelleyen bir yere konması gerekiyorsa yeri fosforlu işaretle gösteriliyor. Taşınabilir cihazların TS 862-EN 3, arabalı cihazların TS EN 1866 kalite belgeli olması şart.
Salonunuz hangi tehlike sınıfına giriyor?
Hesabın kaderi bu satırda belirleniyor, 500 mü 250 mi. Yönetmeliğin 19 uncu maddesindeki tablo düşük tehlikeli yerleri şöyle tarif ediyor: düşük yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip malzemelerin bulunduğu, en az 30 dakika yangına dayanıklı ve tek bir kompartıman alanı 126 metrekareden büyük olmayan yerler. Orta tehlikeli yerler orta derecede yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip yanıcı malzemelerin bulunduğu yerler. Yüksek tehlikeli yerler ise yangının çabucak yayılarak büyümesine sebep olacak malzemelerin bulunduğu yerler. Boş bir balo salonu kâğıt üstünde alt banda yakın durabilir. Etkinlik sabahı içeri ahşap podyum, kumaş fon, sünger dolgulu koltuk, karton ambalaj ve kablo giriyor, tablo o an kayıyor. Pratik yol şu: mekânın yangın projesindeki sınıfı öğrenin, kendi kurulumunuzu orta tehlike kabul ederek sayıyı çıkarın, ikisinden büyük olanı uygulayın. Bin metrekarelik bir salonda 250 metrekare kuralı 4 cihaz veriyor. Aynı salonun uzak köşeleri arasındaki mesafe 25 metreyi rahat geçtiği için gerçek sayı genelde daha yukarıda oturuyor. Cihaz yerlerini yerleşim planına kurulumdan önce çizin, kurulum bittikten sonra değil.
Dekor ve stant malzemesinde hangi belge istenir?
Yönetmeliğin 29 uncu maddesi kolay alevlenen yapı malzemelerinin inşaatta kullanılmasına müsaade etmiyor. Bu malzemeler ancak bir kompozit içinde normal alevlenen malzemeye dönüştürülerek kullanılabiliyor. Aynı maddenin üçüncü fıkrası eşiği yükseltiyor: duvarlarda iç kaplamalar ile içte uygulanacak ısı ve ses yalıtımları en az normal alevlenici olmalı, yüksek binalarda ve kapasitesi 100 kişiden fazla olan sinema, tiyatro, konferans ve düğün salonu gibi yerlerde en az zor alevlenici olmalı. 26 ncı madde tavan kaplamaları ve asma tavanlar için de en az zor alevlenici diyor. Kurumsal etkinliklerin çoğu 100 kişiyi geçtiğine göre sahadaki eşik pratikte zor alevlenici. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı yönetmelik kılavuzu belgelendirmeyi de tarif ediyor. Kaplama ile ısı ve ses yalıtım malzemelerinin yanıcılık sınıfı üreticisi tarafından beyan edilmeli, farklı yapı malzemeleri yerinde birleştirilerek oluşturulan sistemlerde ise malzeme test edilip sınıflandırma raporu sunulmalı. Sınıfı belli olmayan malzeme binada kullanılamıyor. Bu ayrım stant tarafında önemli: ahşap iskelet, üstüne kaplanan folyo ve arkasındaki dolgu ayrı ayrı belgeli olabilir, birleşince ortaya çıkan panel yeni bir sistemdir.
Yanmazlık belgesi nasıl okunur?
Türkçe terimlerle Avrupa sınıfları arasındaki köprü yönetmeliğin Ek-2/Ç tablosunda duruyor. Tablo malzemeleri TS EN 13501-1'e göre sınıflandırıyor. Hiç yanmaz karşılığı A1, kolay alevlenici karşılığı F. Arada kalan A2, B, C, D ve E sınıfları duman ve alev damlası indisleriyle birlikte zor yanıcı, zor alevlenici ve normal alevlenici bantlarına dağılıyor. Belgede üç bilgi yan yana durur. Ana sınıf malzemenin yangına katkısını, s indisi duman üretimini (s1 en az, s3 en çok), d indisi ise yanan damlacık oluşumunu (d0 yok, d2 belirgin) anlatır. B-s1, d0 ile B-s3, d2 aynı harfle başlar ama aynı malzeme değildir. Kapalı salonda duman çoğu zaman alevden önce sorun çıkarır, o yüzden s indisini atlamayın. Yurt dışı tedarikçiler genellikle Alman DIN 4102 sınıflandırmasından B1 belgesi, tekstil tarafında ise ABD kaynaklı NFPA 701 test raporu sunar. İkisi de bilgi verir, ama Türkiye'de aranan referans TS EN 13501-1 sınıflandırma raporudur. Teklife tek satır ekleyin: her dekor kalemi için sınıflandırma raporu, malzeme adı ve parti bilgisiyle birlikte kurulumdan önce teslim edilecek.
Salondaki gerçek yangın yükü nerede?
Yangın çoğu zaman dekorda başlamıyor, dekor onu yayıyor. Etkinlik kurulumunda riski toplayan yerler bellidir. Güç dağıtım panosu ve uzatma kabloları başta gelir: eklenmiş kablo, sarılı halde bırakılan makara, tek prizden beslenen ısıtıcı. LED ekran ve ışık sürücülerinin arkasındaki havalandırma boşluğu ikinci sırada, fon kumaşı o boşluğu kapattığında sıcaklık yükseliyor. Üçüncüsü şarj alanı: telsiz, kamera ve sahne aküsü lityum pil taşır, şarj istasyonunu sahne arkasındaki yanıcı malzeme yığınının ortasına kurmayın. Catering ayrı bir başlık, flambe servisi ve şafing dish yakıtı açık alevdir. Masa dekorunda gerçek mum kullanılacaksa cam fanus, devrilmeyen ayak ve masadan sorumlu bir isim isteyin. Sis ve hazneli duman makineleri yangın algılama sistemini tetikler. Bunu kurulum toplantısında mekânın teknik ekibiyle konuşun, dedektörü kendi ekibinize kapattırmayın. Bir bölgede algılama geçici olarak devre dışı bırakıldıysa o alanda gözle nöbet tutan bir kişi bulunmalı ve program biter bitmez sistem geri açılmalı. Bu iki cümleyi kurulum tutanağına yazdırın, sözlü mutabakat sabah unutuluyor.
Fon perdesi acil çıkış işaretini kapatıyor mu?
Etkinliklerde en sık yapılan yangın güvenliği hatası cihaz sayısı değil, işaretin kaybolması. Yönetmeliğin 73 üncü maddesi acil durum yönlendirme işaretlerinin yerden 200 ile 240 santim arasına yerleştirilmesini ve kaçış yolu üzerindeki bütün erişim noktalarından görülebilir olmasını istiyor. Bakanlık kılavuzu maddeyi açık biçimde yorumluyor: çıkış işaretlerinin görünümünü engelleyen dekorasyon, mobilya veya herhangi bir ekipmana izin verilemez, gerekli çıkış işaretlerinin görüş hattında veya yakınında parlak ışıklı herhangi bir işaret, ekran veya nesne bulunamaz. Sekiz metrelik bir LED ekran tam da bu tarife giriyor. Aynı madde süre de veriyor. Normal aydınlatma kesilirse yönlendirmenin en az 60 dakika çalışması gerekiyor, kullanıcı yükü 200 kişiyi aşıyorsa süre en az 120 dakikaya çıkıyor. İşaret yüksekliği 15 santimden az olamıyor. Kontrolü iki dakikada yapabilirsiniz: ışıkları şov moduna alın, salonun dört köşesine tek tek geçin, her noktadan en az bir çıkış işareti görünüyor mu diye bakın. Görünmüyorsa dekoru kısaltmak ya da işareti taşımak gerekir, kararı mekânın teknik sorumlusuyla birlikte verin.
Kim müdahale eder, ilk yedi dakika kimin?
Yönetmeliğin 126 ncı maddesi, içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda dört acil durum ekibi kurulmasını istiyor: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er, koruma ve ilk yardım ekipleri en az 2'şer kişiden oluşuyor. Ekiplerin görevleri ile isim listelerinin bina içinde kolayca görülebilecek yerde asılı bulunması gerekiyor. 129 uncu madde binada senede en az bir kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılmasını, personelin cihazların nasıl kullanılacağı ve itfaiyeye en kısa sürede nasıl ulaşılacağı konusunda tatbiki eğitimden geçirilmesini şart koşuyor. Bu ekip mekânın ekibi, sizinki ondan ayrı. İstanbul İtfaiyesi'nin 2019-2023 dönemi istatistiklerine göre kentte 2023 yılında 24.285 yangına müdahale edilmiş, yangınlara ortalama varış süresi 6 dakika 40 saniyeye çıkmış; aynı süre 2019 yılında 5 dakika 38 saniyeydi. İhbardan itibaren yaklaşık yedi dakika sizin insanlarınızla geçiyor. Prodüksiyon brifingine tek slayt ekleyin: ihbarı kim verir, sahne ve ses kim tarafından kesilir, anons metni nedir, kapıları kim açar, toplanma alanı nerede, sayımı kim yapar.
Kurulum sabahı yürüyerek doğrulanacaklar
Şu altı başlığı sahada tek tek gezerek işaretleyin. Cihaz: alan hesabı ile 25 metre kuralından büyük olanı uygulandı mı, cihazların önü açık ve görünür mü, etiketteki kontrol tarihi geçerli mi. Yönetmelik cihazların yılda bir kez yerinde genel kontrolünü, dördüncü yılın sonunda söndürme maddesinin yenilenip hidrostatik testinin yapılmasını istiyor. Belge: her dekor ve stant kalemi için TS EN 13501-1 sınıflandırma raporu klasörde mi. Kaçış: kablo geçişleri rampalı mı, çıkış kapılarının önü ve arkası boş mu, işaretler dekorun arkasında kalıyor mu. Elektrik: makaralar açık mı, panolar erişilebilir mi, hat yükleri yazılı mı. Alev: mum, flambe, sis makinesi ve sahne efekti için mekândan yazılı onay alındı mı. Ekip: cihazı kimin kullanacağı ve tahliyeyi kimin yöneteceği isim olarak belli mi. Tales Event olarak İstanbul merkezliyiz, Türkiye genelinde bayi toplantısı, lansman, açılış, gala gecesi ve mezuniyet töreni projelerinde sahne, ses, ışık ve LED ekran prodüksiyonunu tek ekiple yürütüyoruz. Mekânınızı, salon metrekaresini ve dekor konseptinizi yazın, söndürme cihazı yerleşimi ile malzeme belge listesini kurulum planıyla birlikte çıkaralım.